Bajkoterapia

W naszym Bajkowym Świecie nie może zabraknąć bajkoterapii. Pierwszy o bajkoterapii mówił Bruno Bettelheim, uważał on, że baśniowa opowieść winna zaciekawić dziecko, rozbudzić jego wyobraźnie, rozwijać inteligencję, a jednocześnie powinna  być podpowiedzią, jak uporządkować uczucia lub jak rozwiązać problem, z którym dziecko się boryka. Bajki są moim ulubionym narzędziem w terapii pedagogicznej skierowanej do dzieci potrzebujących wsparcia.

W czym pomoże bajkoterapia? Jednym z jej zadań jest najpierw oswojenie, a potem przezwyciężenie lęków, które są związane z różnymi sytuacjami dotykającymi przedszkolaków. Odpowiednio dobrane bajki docierają do samotnego świata dziecka, sprawiają, że dziecko zaczyna rozumieć ten świat. Przedszkolak dzięki bajkom zdobywa nowe umiejętności, które może wykorzystać w sytuacjach, które do tej pory były dla niego trudne lub nie do rozwiązania . Bajki sprawiają, że dziecko może poczuć się bohaterem, że może identyfikować się z pozytywną postacią, która ma np. silne poczucie wartości, którego dziecku na co dzień brakuje. Dzięki temu mały człowiek ma odwagę do podejmowania wciąż nowych wyzwań. Niedocenioną rolą bajek, jest jest redukowanie napięcia emocjonalnego, możliwość zrelaksowania się, przekierowania myśli na inne tory, co pozwoli spojrzeć na trudność/problem z innej perspektywy. Bajki często rekompensują dzieciom ich niezaspokojone potrzeby.

Jakie cechy mają bajki wykorzystywane w bajkoterapii? Przede wszystkim posługują się personifikacją, inaczej zaprezentowaniem zwierząt, roślin lub przedmiotów nieożywionych, jako osób ludzkich. Ważnym elementem są również metafory i ich przenośnie znaczenie. Bajka poucza i moralizuje, zawsze zwycięża dobro nad złem, wszelkie kłótnie, niesnaski, małe i duże dramaty  mają szczęśliwe zakończenia. Bajki nie posiadają konkretnego określenia czasu oraz przestrzeni, stąd mogą dziać się blisko lub daleko, dawno a może tydzień temu, to już zależy od inwencji autora.

Rodzaje bajek terapeutycznych, czyli jak je dzielimy ze względu na ich oddziaływanie? Otóż na pierwszym miejscu przypominam o bajkach relaksacyjnych. Ich zadaniem jest odprężenie dziecka, pozbycie się lub obniżenie napięcia emocjonalnego i tego w ciele. Tego rodzaju bajki złożone są z trzech części: najpierw wpływają kojąco na układ nerwowy, następnie wprowadzają dzieci w stan relaksu, aż w końcu pojawia się energia pobudzająca do życia. Autor wprowadza odbiorcę w fabułę osadzoną w miejscu dobrze znanym dziecku, spokojnym, a także bezpiecznym. Bohater bajki, z którym dziecko się utożsamia, doświadcza wyobrażone miejsce wszystkimi zmysłami. Wszak zależy nam na tym, by lęki i zmartwienia odeszły jeśli nie na stałe, to choć na chwilę, by dziecko poczuło się silne, aby stawić im czoła. Kolejnym rodzajem bajek, są bajki psychoedukacyjne, ich zadaniem jest zapoczątkowanie zmian w zachowaniu dziecka najpierw w sferze wyobrażeniowej, a potem na płaszczyźnie tu i teraz. Dziecko dzięki tym bajkom nabywa nowe doświadczenia oraz wzory postępowania. Nie możemy zapomnieć, o wpływie bajek psychoedukacyjnych na procesy poznawcze dziecka: rozpoznanie związku pomiędzy wydarzeniami, a pojawiającymi się emocjami, pokazują również, że sytuację, o której dziecko myśli można przedstawić w inny sposób, tak by skutecznie działać oraz ułatwiają one mówienie dzieciom o ich problemach.  W tym miejscu należy również powiedzieć, o bajkach psychoterapeutycznych. Te bajki często rekompensują braki odpowiadające za zaspokojenie podstawowych potrzeb. Bohater swoim zachowaniem pokazuje, jak konstruktywnie radzić sobie z emocjami oraz problemami, dzięki czemu dziecko zdobywa wiedzę, jak zachować się w danej sytuacji lub jak skorygować swoje zachowanie.

Uważam, że moc słowa, jest niezwykła. Nie tylko w rozmowie, ale również w bajce, baśni, wierszu. Bajkoterapia jest silnym narzędziem wsparcia psychologiczno-pedagogicznego, po które chętnie sięgamy w naszym przedszkolu.

 

 

 

Bibliografia

 

  1. Molicka M., Bajkoterapia. O lękach dzieci i nowej metodzie terapii, Media Rodzina, Poznań 2002.
  2. Brett D., przekład Małgorzata Trzebiatowska, Bajki które leczą część I, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2006.
  3. Brett D., przekład Hanna Dankiewicz, Bajki które leczą część II, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005.